World Bank quan tâm đến điều kiện vệ sinh của người nghèo

Sáng 18/11/2014, tại Hà Nội, Chương trình Nước và Vệ sinh (WSP), Cục Hạ tầng Kỹ thuật - Bộ Xây dựng phối hợp với Hội Cấp thoát nước Việt Nam đã tổ chức Hội thảo tham vấn quốc gia với chủ đề “Cải thiện nhà về sinh tại chỗ và đấu nối với hệ thống cống ở các khu vực đô thị nghèo, đông dân cư ở Đông Nam Á – Việt Nam”.
Tham dự hội thảo có ông Nguyễn Hồng Tiến - Cục trưởng Cục Hạ tầng kỹ thuật - Bộ Xây dựng, ông Trần Quang Hưng - P. Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Cấp thoát nước Việt Nam, ông Ứng Quốc Dũng - P.Chủ tịch Hội Cấp thoát nước Việt Nam - Tổng Biên tạp Tạp chí Cấp thoát nước Việt Nam, Các đại diện của Ngân hàng Thế giới: Ông Dr Martin O'Dell, ông Parameswaran Lyer, ông Trần Minh Giới - trưởng nhóm nghiên cứu cùng nhiều đại biểu khác.
 
Nghiên cứu được trình bày trong hội thảo đã tập trung khảo sát về mặt kỹ thuật cũng như xã hội học, tìm hiểu các vấn đề có liên quan về thể chế, tài chính để có thể giúp Chính phủ Việt Nam cũng như chính quyền địa phương, các đơn vị chủ quản hệ thống thoát nước đô thị có những chính sách phù hợp nhằm xử lý tốt hơn vấn đề ô nhiễm môi trường gây ra bởi nước thải đô thị. 

Nghiên cứu được khởi động từ tháng 4 năm 2014 và dự kiến hoàn thành vào cuối tháng 12 năm 2014 và gồm 3 giai đoạn (i) thu thập và xem xét các tài liệu hiện có, (ii) đi hiện trường nhằm thu thập thêm các thông tin cần thiết tại một số thành phố, và (iii) phân tích các tài liệu, thông tin thu thập được và soạn thảo báo cáo. 6 địa phương được chọn để thực hiện khảo sát là Bắc Ninh, Đà Lạt, Phan Thiết, Thủ Dầu Một và Tiên Lãng.
 
Tại hội thảo, nhóm nghiên cứu thuộc Ngân hàng thế giới đã trình bày báo cáo thể hiện những vấn đề được phát hiện trong quá trình nghiên cứu, đề xuất các giải pháp và lấy ý kiến góp ý cho các hành động tiếp theo.

Theo khảo sát của nhóm nghiên cứu, có 90% người dân Việt Nam sử dụng bể tự hoại, nhưng chỉ có 4% phân bùn được xử lý. Nguyên nhân của thực trang trên là do hầu hết bể tự hoại ở Việt Nam không được xây dựng và vận hành một cách phù hợp, công xuất trạm xử lý nước thải thấp và xử lý phân bùn vẫn được xem là trách nhiệm của các hộ gia đình mà không có hệ thống quản lý phân bùn toàn diện. Bên cạnh đó là việc xây dựng và vận hành hệ thống thoát nước còn yếu, chưa khoa học nên dẫn đến nhiều vấn đề bất cập.
 
Báo cáo của nhóm nghiên cứu nêu rõ: Hệ thống thoát nước thải riêng đã được xây dựng nhưng lại không có hệ thống thoát nước mưa riêng. Vì vậy có sự xâm nhập nước mưa đáng kể vào hệ thống thoát nước, mạng lưới thoát nước không bao trùm toàn bộ khu vực dự án, thiếu cống thoát nước cấp ba nên hộ gia đình không thể đấu nối được… Mặt khác, do ý thức người dân chưa cao, vẫn có tình trạng xả rác vào hệ thống thoát nước gây nên tình trạng tắc nghẽn. Và không ít người dân vẫn chưa nhận thức rõ tầm quan trọng của việc xây dựng và vận hành đúng cách nhà vệ sinh tại chỗ, trong đó có việc thực hiện đấu nối với hệ thống thoát nước thải riêng.

Việc thực hiện đấu nối với hệ thống thoát nước thải riêng đã nhận được những ý kiến trái chiều của người dân tại các đô thị. Đa số người dân cảm nhận thấy họ đã có một môi trường sạch hơn, lành mạnh hơn. Nhưng một số người nhận thấy việc này không có lợi ích gì. Hơn nữa, việc đấu nối gặp một số khó khăn về kỹ thuật cũng như chi phí khá cao. Theo nhóm nghiên cứu này, nếu đấu nối hoàn chỉnh thường mất khoảng 2-5 triệu đồng.
 
Trong bối cảnh đó, Chính phủ Việt Nam cũng đang gia tăng đầu tư vào hệ thống nước thải tập trung và phi tập trung tại các thành phố được lựa chọn. Tuy nhiên yêu cầu đặt ra là làm thế nào để các hệ thống này có thể phát huy hiệu quả.

Để làm được điều đó, báo cáo cũng đã đưa ra một số khuyến nghị với cả Chính phủ, chính quyền địa phương và cả với hộ gia đình. Trong đó cần phải ban hành bộ quy định quốc gia cũng như các hướng dẫn thực hiện việc quản lý vận hành nhà vệ sinh tại chỗ; Đẩy mạnh vai trò và sự tham gia của chính quyền địa phương trong việc cải thiện hệ thống thoát nước và môi trường; Tuyên truyền cho các hộ gia đình hiểu được lợi ích và sự cần thiết của việc xây dựng và vận hành đúng cách nhà vệ sinh tại chỗ, đồng thời hỗ trợ các hộ nghèo có thể tiếp cận được với các nguồn vốn vay từ ngân hàng chính sách và các nguồn khác…

H.T