Nên khắc phục hơn là xử phạt

Thế nhưng Sở Tài nguyên và Môi trường thành phố không biết tìm ai để xử phạt và yêu cầu xử lý vì không xác định được ai là chủ thể, người quản lý có trách nhiệm trực tiếp ở các khu chung cư. Một chung cư hiện có thể bao gồm chủ đầu tư, ban quản lý, ban quản trị. Ðối với các chủ đầu tư, sau khi thực hiện xong dự án ở khu vực này họ có thể bán hết cho người dân rồi chuyển đi chỗ khác để đầu tư xây dựng chung cư khác. Với lại, họ chỉ là người xây dựng chung cư chứ không phải là người trực tiếp thực hiện hành vi xả thải ra môi trường nên rất khó buộc họ phải chịu trách nhiệm. Có chăng là chỉ xử phạt được họ nếu có về hành vi vi phạm khi xây dựng chung cư là không có hệ thống xử lý thải hoặc có nhưng không đạt chuẩn theo quy định đề ra. Ðối với ban quản trị chung cư họ chỉ có chức năng quản lý về mặt hành chính là chủ yếu chứ không chịu trách nhiệm về vấn đề xả thải. Còn ban quản lý thì nhiều khi họ lại không chịu trách nhiệm vì nói rằng đây là do chủ đầu tư bàn giao lại. Không xử phạt được các hành vi vi phạm về môi trường và cũng không có phương án xử lý vì không có chủ thể.

Ảnh minh họa

Trong khi chính quyền và các cơ quan chức năng đang lúng túng trong vấn đề xử phạt thì các khu chung cư vẫn ngày đêm xả thải ra môi trường dẫn đến nguy cơ gây ô nhiễm cho nguồn nước mặt của thành phố. Trên thực tế, các chung cư cũ chỉ có hệ thống lắng lọc sơ bộ dạng bể phốt nhưng hầu hết đã hư hỏng, nước thải ra rất hôi thối. Trong khi đó, nhiều chung cư mới xây cũng chưa có hệ thống xử lý nước thải cũng không đạt quy chuẩn. Ðể giải quyết vấn đề này, cần thống nhất một quan điểm là xử phạt hay xử lý thì đều nhằm một mục đích là hạn chế việc xả thải không đạt chuẩn ra môi trường. Vì thế chính quyền các quận, huyện và các cơ quan có liên quan cần tập trung vào vấn đề khắc phục hơn là chỉ chăm chăm vào việc điều tra, tìm hiểu rồi chứng minh ai là chủ thể để xử phạt.

Ðể làm được việc đó, thành phố cần thực hiện một cuộc điều tra tổng thể về tình trạng ô nhiễm từ các chung cư để có các biện pháp khắc phục phù hợp. Ðối với các khu chung cư cũ xây dựng trước khi có Luật Bảo vệ môi trường (năm 2004) thường chỉ có bể tự hoại, không có hệ thống xử lý nước thải thì phải xây mới. Kinh phí thực hiện lấy một phần từ ngân sách thành phố và một phần từ đóng góp của người dân ở chung cư. Sau đó có thể hoàn trả ngân sách dần từ việc thu phí bảo vệ môi trường. Còn ở các chung cư mới thuộc diện phải có đánh giá tác động môi trường, có hệ thống xử lý nước thải thì phải đánh giá lại xem đã đạt chuẩn theo quy định hay chưa? Nếu chưa đạt thì phải khắc phục ngay và phải bảo đảm hệ thống xử lý nước thải phải được vận hành thường xuyên.

Kinh phí vận hành được lấy một phần từ phí môi trường và một phần từ sự đóng góp của dân. Sau khi đã giải quyết được phần hệ thống xử lý nước thải thì bắt đầu tính đến việc thiết lập bộ máy chịu trách nhiệm theo, giám sát việc vận hành hệ thống đó. Việc đó nên giao cho ban quản lý chung cư vì họ chính là những người sinh sống ở đó và cũng là những người trực tiếp xả thải nên đương nhiên là phải chịu trách nhiệm với các hành vi của mình.

Cũng có một số ý kiến cho rằng, thành phố phải có chính sách hỗ trợ đầu tư các khu xử lý nước thải tập trung tại các chung cư. Ðiều này vừa giảm được gánh nặng chi phí cho người đang ở chung cư đồng thời cũng dễ dàng hơn khi kiểm soát các hành vi vi phạm của các chủ đầu tư, ban quản trị hay ban quản lý các khu chung cư.

Tóm lại, để khắc phục được vấn đề chung cư gây ô nhiễm môi trường thì phải xây dựng được hệ thống xử lý nước thải và phải có bộ phận cụ thể chịu trách nhiệm về vấn đề này.Cho nên Sở Tài Nguyên và Môi trường cần phối hợp chặt chẽ với chính quyền các quận, huyện để tập trung thực hiện các biện pháp khắc phục thay cho xử phạt. Vì suy cho cùng, các cơ quan chủ quản ở lĩnh vực này cũng có phần trách nhiệm là đã không quan tâm sát sao vấn đề xử lý, quản lý nước thải ngay khi các chủ đầu tư mới bắt tay vào xây dựng các khu chung cư. Ðến nay thì sự đã rồi, khó có thể quy trách nhiệm cho ai được, mà chỉ có thể khắc phục bằng các biện pháp như đã nói ở trên.